Blog

Bu sorunun yanıtını, İMKB’nin son 20 senesi içinde yaşanan dört büyük borsa düşüşünü inceleyerek bulmaya çalışalım:

Bu grafik, 1990 zirvesinin nasıl oluştuğunu gösteriyor. 1989’un ilk aylarında başlayan yükseliş, 1990 Şubat’ına gelindiğinde, haftalık RSI göstergesini aşırı alım bölgesine taşımıştı. 1990 yılının Şubat-Mart ayları bir yatay düzeltme ile geçildikten sonra, son atak başladı. Bu atakta trend açısı, öncekilere göre daha yatay bir eğime geldikten sonra, Ağustos ayında son zirve tamamlandı. Bu zirvede RSI göstergesi bariz bir uyumsuzluk sinyali verdi. Ağustos ayındaki ilk satış dalgasının ardından endeks yeniden yukarıya gitmeye çalıştıysa da, önceki zirveye ulaşamadı. Yükselişin bu en son aşamasında RSI göstergesi de aşırı alım bölgesinden çıkmış, yeniden 70 seviyesinin üzerine yükselememişti.Düşüş dalgasında endeks, iki ay içinde zirve noktasına göre %58.60 geriledi.

1994 zirvesi, biraz daha farklı bir şekilde oluştu. Yükseliş dalgası 1992 Kasım’ında başladı ve tüm 1993 yılı yükselişle geçti. Haziran ayından Aralık ayına kadar diplerden geçen trend çizgisi ile tepelerden geçen trend çizgisi birbirine yakınsamaya başladı. Ancak RSI göstergesi hiçbir uyumsuzluk sinyali vermediği gibi, tekrar tekrar aşırı alım bölgesine yükseldi. 1994 yılının Ocak ayında endeks hızla yükselmeye başladı ve tepelerden geçen trend çizgisi kırdı. İki haftanın içinde %40 gibi bir getiri sağladıktan sonra dalga çöktü. 1994 başındaki tepeden savrulma, tipik bir alım çılgınlığı idi. Çılgınlık bittikten sonra endeks iki ay içinde %56.55 geriledi.

1998 yılındaki tepe ise şu şekilde oluştu: Uzun bir yükseliş trendinin ardından 1997 Ekiminde gelen satış dalgası ancak dört ay süren bir yatay düzeltme ile sindirilebildi. 1997 Ekim’inde haftalık RSI göstergesi aşırı alım bölgesinde tepe yapmış, daha sonra düzeltme sırasında bu bölgeden çıkmıştı. Yükseliş dalgası 1998 yılı Şubat ayından Temmuz sonuna kadar devam etti. Ancak RSI aşırı alım bölgesine bir türlü giremedi ve her atakta uyumsuz kaldı. 1998 Ağustos’undaki satış dalgasında yükselen trend çizgisi kırıldı. Endeks Ekim ayında dip yapana kadar 3 ayda %60.59 değer yitirdi.

2000 yılında zirve daha farklı oluştu. 1998 Ekim’inde başlayan dalga 13 ay süren hızlı bir yükselişle Ocak zirvesine ulaştığında, RSI göstergesi de aşırı alım bölgesinde tepe yapmıştı. İlk satış dalgasında RSI aşırı alım bölgesinden çıktı. 2000 Şubat-Mayıs döneminde endeks tekrar yukarı gitmeye çalıştıysa da momentum yeterli olmadı. Endeks önceki tepeye ulaştıysa da, RSI çok aşağıda kaldı. Düşüş dalgası 13 ay boyunca ilerledi ve endeks %67.03 değer yitirdi.

Geçmiş dört zirvenin nasıl oluştuğunu bu şekilde inceledikten sonra, şimdi bir de 2007 yılındaki görüntüye bakalım:

2006 yılında ilk zirve oluşurken RSI göstergesi de aşırı alım bölgesinde tepe yapmıştı. Satış dalgası endeksi zirveden uzaklaştırırken RSI da aşırı alım bölgesinden çıktı. Yaklaşık 1.5 yıldır yukarı gitme çabalarında 1998 yılının çok benzeri bir görüntü oluşmaya başladı. İkinci ve üçüncü ataklarda endeks zirvesi geçildi, ama RSI göstergesi aşırı alım bölgesine giremiyor ve çok aşağılarda tepe yapmaya çalışarak uyumsuzluk oluşturuyor. Henüz RSI trendi yukarı olduğu için, RSI tepesi onaylanmadı. Ancak eğer RSI göstergesinin tepe yaptığı kesinleşirse, 1998’de oluşan zirvenin bir karbon kopyası oluşmuş olacak.

Benzerlikler bununla da sınırlı değil. 1998 yılında da piyasaya yurtdışı sarsıntı haberleri geliyordu. Ancak o zaman da piyasa “bize bir şey olmaz” özgüveni içindeydi. Endeks yukarı giderken hisse senetlerinin çoğu yükselişe ayak uyduramıyor, işlem hacmi sığlaşıyor, piyasa sadece bir tek sektörle forseleniyordu. Pek çok gün, işlem hacminin üçte ikisi sadece üç şirketin hisse senetlerinde gerçekleşen işlemlerden oluşuyordu: Çukurova, Kepez, Aktaş.

Benzerlikler çarpıcı ve yeterince uyarıcı. Ancak çok daha uyarıcı bir grafik var ki, bu grafikte oluşan formasyon daha da ürkütücü:

Mevsimlik grafikte 7 yıldır oluşan bir tepe formasyonu görülüyor. Önceki tüm tepe oluşumları ile benzerlikler gösteren bu formasyonda her atakta RSI göstergesi daha aşağılarda tepe yapıyor. Tepelerden geçen trend çizgisi ile diplerden gelen arasındaki sıkışma, dramatik boyutlarda. Endeks 6 çeyrektir, diplerden gelen trend çizgisine yapışık hareket ediyor ve bu bölgeden uzaklaşma çabaları zayıf kalıyor. 1998 ve 2000 yıllarında RSI göstergesi aşırı alım bölgesinden çıktığında, dramatik düşüşler olmuştu. Bu kez RSI göstergesi yönünü aşağı çevirmiş ve 2006 düşüşünde destek bulduğu aşırı alım sınırı olan 70 seviyesi bu kez sağlam durmuyor.

Eğer 20 yıllık İMKB tarihi bizim için derslerle doluysa, bu kez çıkartmamız gereken ders oldukça çarpıcı: 45.000 – 50.000 bölgesinin kırılması, İMKB tarihinin en derin ve en uzun süreli ayı piyasasının sinyali olabilir.