Türkçeye ünlü son sözler diye çevirebileceğimiz Famous Last Words, güzel bir Supertramp albümünün adıdır. Sinemada, tiyatroda, edebiyatta, tarihte de ünlü son sözler vardır. En bilineni, Julius Sezar’ın, ihanete uğradıktan sonra Brutus’a söylediği “Sen de mi Brutus?” sözüdür.
Konu, ünlü son sözler olur da, mizahın alanı dışında kalabilir mi? Aklıma gelen birkaç tanesi şunlar:
… Bu kablonun ucu niye açık? … Görüntü hala karlı mı? … Hostes hanım, şu sağ kanattan çıkan duman neyin nesi? … Yavaş yavaş bırak sen ipi … Burada garip bir koku var, çakmağı yak da bir bakalım neymiş … Yol boş abi, bassana gaza … Deniz de gece ne güzel görünüyor, ben bir dalıp çıkayım … Şu kırmızı düğmeye basınca ne oluyor?
Finansal trendlerde de böyledir. Gazete manşetleri ve dergi kapakları da, ünlü son sözlerle doludur. Trendlerin sonlarına yaklaştıkça, kollektif duyguların sözcüsü medyada bol bol ünlü söz görürüz. Çılgınlık ve Çöküş‘te, gazetelerden derlenmiş 2000 ve 2001 yılllarına ait ünlü son sözler vardır:
2 Ocak 2000 tarihli bir gazetede yer alan bir haber yorumdan: “2000′de de borsanın alternatifsiz kalması bekleniyor.” (2 Ocak tarihinde borsa endeksi 16,000 sınırını zorlarken, bir sene önceki 1,800 seviyelerini yaklaşık ona katlamıştı. 2000 yılı kapanışı 9,000 seviyesinin hemen üzerinde gerçekleşti.)
7 Ocak 2000 tarihli bir gazetenin borsa yorumu ise şu şekildeydi: “Uzun vadede Borsa karlı.” Borsada son zirve 16 Ocak günü görüldü ve 7 Ocak tarihinde görülen 18,000 seviyesi, kalıcı olarak ancak 4 sene sonra geçilebildi.
Diplerdeki başlıklar ve yorumlar da farklı değil. The Economist’in 22 Şubat 2001 tarihli bir yazısının konusu Türkiye, başlığı ise “Uçurumun Kenarında” idi. Aynı gün, borsa endeksi 6,796 ile son ve en derin dibini görüyordu.
20 Mayıs 2009 günü, borsa endeksi 35,000′in üzerine yükselerek, 2009 yılının en yüksek seviyelerine tırmanırken, Dolar TL karşısında yıl içi en düşük seviyesi olan 1.525′e geriledi. Bono/tahvil faizleri, sadece iki hafta önce, 11.50 seviyelerine gerilemişti. Finansal iyimserlik, medyaya “flaş haber” olarak yansıdı ve iyimserlik en güçlü vurgularla dile getirildi. Bu iyimserlik içinde sadece rakamlar değil, en iddialı yorumlar da kaçınılmaz olarak gazetelere yansıdı. Bu yorumlardan biri şuydu:
Zamanın çarkı işlemeye devam ediyor …